Bijna terug bij af

Het gevaarlijke van destructieve neigingen is dat je er ook volwassen in wordt. Eerst ga je door een fase waarin je uit wanhoop of ondoordachtheid iets doet wat eigenlijk niet goed voor je is... Je schrikt er aan het begin van en je omgeving ook. De eerste paar keer is het raar, impulsief en onwennig. Het is te vergelijken met de bui van een driftige peuter. Je raakt in paniek en je omgeving ook.
Maar voor je het weet is het de normaalste zaak van de wereld. Hetgeen eerst impulsief werd ondernomen, wordt doordacht, berekend. Er is blijkbaar een dysfunctioneel beloningssysteem geactiveerd waardoor je ergens een oplossing in voelt, wat het niet is. Dus grijp je erop terug, omdat het het enige 'vaste' is waarvan je aan kan op momenten dat andere gevoelens teveel worden.
Zo'n destructieve neiging kan zich in van alles uiten. Fysieke pijn, middelengebruik, eetpatronen, kooppatronen, afreageren op omgeving, afsluiten van omgeving... het kan zich bij iedereen anders manifesteren, en soms zelfs op verschillende manieren tegelijk.
Het forceren van een shot dopamine, endorfine of adrenaline... Om maar iets anders te voelen dan de machteloosheid, omdat je op dat moment niet in staat bent om je eigen gevoel om te vormen tot iets dragelijks. Het is zo frustrerend.
En zo voelt het elke keer weer alsof je terug bij af bent. Ook al is het niet zo.

Vandaag ben ik ook terug bij af. Mijn destructiviteit zit in de puberteit en gaat richting volwassenheid. Ik kan mijn buien beter controleren, maar ik ben tegelijkertijd berekender in hoe ik ze tackle. Het voordeel ervan is dat ik langer rustig blijf en mezelf vertrouw in het omgaan met de bui. Het nadeel is dat mijn zelfdestructiviteit meer rigide wordt om een bui de kop in te drukken.
Ik zie de zelfdestructiviteit bijna niet meer als dusdanig. Het is meer een medicijn geworden. Een pleister op een wond. Beter genezen dan voorkomen wordt het credo bijna. En dat is wat koste wat kost voorkomen moet worden. Want dan vertrouw je meer op het tacklen van het symptoom dan het tacklen van de oorzaak. Vluchtgedrag is het eigenlijk. En dan kom je nooit door die patronen heen.

Wat ik heb is niet zomaar een depressie. Mijn probleem is dat ik ineens extreem door kan slaan in een emotie, hetzij positief of negatief, waardoor ik in een vreemde gemorphte zelf gecreëerde realiteit kom die me ervan weerhoudt om helder na te denken tijdens hoogte- of dieptepunten. Irritatie wordt woede. Blijdschap wordt euforie. Verdriet wordt machteloosheid. Elk dingetje heeft eigenlijk teveel impact op mijn gevoel.
Er zijn geen medicijnen voor. Eigenlijk wil je dat negatieve emoties worden gedempt terwijl de positieve best als euforie of extase aan mogen voelen, want dat is het fijnste gevoel wat er bestaat.
Het enige wat je dan kan doen is proberen die snel oplopende negatieve gevoel in fasen op te breken die je leert te herkennen op het moment dat het je overkomt. Of het proberen te vermijden van negatieve emoties. Het niet veroordelen van jezelf op dat moment.
Dat eerste kan je aanleren met behulp van veelvuldige analyse van jezelf en eventueel therapie. Het tweede kan door middel van het beter aanvoelen van grenzen en - in sommige gevallen/mijn geval - antidepressiva, die me toch echt uit het allerdiepste donkere hoekje hebben kunnen verdrijven toen mijn omgeving en ik dachten dat de depressie zo heftig was dat het nog maar één afloop kon kennen.
Het laatste, 'niet veroordelen', klinkt misschien wel heel banaal, maar is een van de belangrijkste elementen in het leren leven met jezelf. Geloof me, je gaat jezelf intens haten als je jezelf elke keer ziet terugglijden in een bepaald gedrag of patroon. Maar daardoor wordt het juist erger. Leren om voor jezelf te zorgen en je daartoe forceren, is absoluut noodzakelijk. (Zonder de verantwoordelijkheid voor je eigen gevoelens en daaropvolgende daden te bagatelliseren). Soms is iets niet het einde van de wereld, ook al voelt het wel zo.
Soms gaan mensen je niet verlaten. Soms houden mensen wel gewoon van je. Ook al heb je als zelfbeschermingsmechanisme in je jeugd al een parallel kanaal ontwikkeld. De helft die liefde toestaat en de Spartaanse helft die gericht is op overleven. Samensmelten doen de helften bijna niet. Ik probeer het, maar het lukt niet. En dát... is een enorm gemis. Er wordt aan gewerkt. Maar als tegenvallers in het dagelijkse leven op je afkomen... verval je vaak weer in een oud patroon. Het dagelijkse leven vergt teveel om een compleet nieuw systeem aan te leren.

Een echte oplossing is er dus niet. De destructieve neigingen leiden af van de machteloosheid. Ze helpen de tijd door te komen of een mentale, financiële of fysieke pijn of ongemak zelf op te kunnen leggen zodat het afleidt van hetgeen waar je geen controle over hebt.
Het is alsof je zelf in de lava springt om de orkaan te vermijden. Omdat je nog geen juiste schuilplek hebt gevonden. Guess what, soms zijn schuilplekken gewoon gammel. En de windrukken en bliksem die je dan nog raken, voelen dan nog steeds te intens om aan te kunnen. Dan wil ik worden vastgebonden zodat ik niet alsnog de lava in spring omdat ik het niet verdraag.

Het enge van mijn leeftijd is dat patronen rustiger worden, maar wel worden gefixeerd. Een tegenreactie hierop is het gevoel schepen te willen verbranden en opnieuw te beginnen... En dan zou dat gebeuren, en krijg ik dat gevoel na een tijd weer opnieuw. Is dat dan nog een oplossing? Of is dat ook gewoon een verschuiving van het probleem?

De tijd zal het leren. Voor nu ben ik heel even terug bij af. The floor is lava.